بخار و دیگ

افزایش بازده سامانه‌ی بخار و دیگ: ده روش اثبات‌شده

از کنترل هوای اضافی تا بازیابی کندانس؛ هر راهکار چقدر صرفه‌جویی می‌کند و از کجا شروع کنیم.

۲ دقیقه مطالعهبه‌روزرسانی: ۳۰ مهر ۱۴۰۵

بازده دیگ از کجا از دست می‌رود؟

بزرگ‌ترین اتلاف دیگ، گرمای همراه گازهای دودکش است. این اتلاف را می‌توان با رابطه‌ی ساده‌ی زیگرت (Siegert) برآورد کرد:

Lflue ≈ k · (Tflue − Tair) / CO₂ (k ≈ 0.37 for natural gas)

هر چه دمای دودکش بالاتر و هوای اضافی بیشتر (CO₂ پایین‌تر)، اتلاف بزرگ‌تر می‌شود. شکل زیر را ببینید.

۸۰۸۴۸۸۹۲۹۶۱۲۳۴۵۶۷۸اکسیژن باقی‌مانده در دودکش (%)بازده دیگ (%)T = ۱۶۰ °CT = ۲۰۰ °CT = ۲۴۰ °C
شکل ۱ — بازده دیگ گازسوز برای سه دمای دودکش (دمای هوا ۲۰ °C، اتلاف تشعشع ۱.۵٪). کاهش O₂ از ۶٪ به ۳٪ در ۲۰۰ °C حدود ۱.۵ واحد بازده می‌افزاید.

اولویت‌بندی راهکارها

بازیابی کندانس۱۰ %نگهداری تله‌های بخار۸ %اکونومایزر۴ %عایق‌کاری شیرها و لوله‌ها۳ %کنترل اکسیژن (O₂ trim)۳ %بازیابی حرارت بلودان۲ %رفع نشتی‌ها۲ %
شکل ۲ — میانگین‌های شاخص صرفه‌جویی سوخت هر راهکار؛ مقدار واقعی به وضعیت کارخانه بستگی دارد.

قواعد سرانگشتی معتبر

  • هر ۶ درجه افزایش دمای آب تغذیه حدود ۱٪ سوخت صرفه‌جویی می‌کند.
  • هر ۲۰ درجه کاهش دمای دودکش حدود ۱٪ بازده می‌افزاید.
  • هر ۱۵٪ کاهش هوای اضافی حدود ۱ واحد بازده می‌افزاید.
  • یک نشتی ۳ mm در ۸ bar می‌تواند چند هزار دلار بخار در سال هدر دهد.
اقدامهزینه‌ی اجرابازگشت سرمایهدشواری
بازرسی و تعمیر تله‌هاکم< ۶ ماهآسان
عایق‌کاریکم تا متوسط< ۱ سالآسان
کنترل O₂متوسط۱ تا ۲ سالمتوسط
اکونومایزرمتوسط تا زیاد۱ تا ۳ سالمتوسط
جدول ۱ — اولویت‌بندی بر اساس هزینه و بازگشت سرمایه (راهنمای تقریبی)
از کجا شروع کنیم؟
ابتدا اندازه‌گیری: فلومتر بخار و گاز، آنالایزر دودکش و ثبت داده، سپس اقدامات کم‌هزینه (تله‌ها، عایق، نشتی). بدون اندازه‌گیری نمی‌توان صرفه‌جویی را اثبات کرد.
از من بپرس